De ontwerper van de toekomst

Afgelopen donderdag heb ik online de FabU talk “Design will never be the same...” door Jeroen van Erp bijgewoond. Focus van de talk was de rol van de ontwerper als bedenker van intelligente oplossingen in de steeds complexere uitdagingen waar onze samenleving mee te maken heeft. Ontwerpers zullen in de toekomst complexiteit moeten omarmen en tegelijkertijd moeten ontmantelen.

Complexiteit omarmen spreekt mij enorm aan dus werd ik erg enthousiast van deze sessie. Niets liever dan een ingewikkeld vraagstuk met tal van mogelijkheden en het liefst nog meer kaders om op te lossen.

designing-systems

Ontwerpen van systemen

In een omgeving van connected producten zullen ontwerpers kennis-gedreven werken. We zullen geen producten of product-dienst combinaties ontwerpen, maar complexe systemen. Hierbij zal het niet gaan over het gebruik van een product/dienst, maar zullen ontwerpers na moeten denken over de interactie die een gebruiker binnen het systeem heeft. Door deze opvatting werd ik getriggerd om conceptueel in te gaan op de betekenis van het ontwerpen van interactie binnen zo’n systeem. Dus ben ik gestart met analyseren hoe mijn keuzes als ontwerper effect kunnen hebben op de interactie tussen mens en machine.

Ik hoop een steeds scherpere houding te creëren ten opzichte van mijn vakgebied (zowel nu, als in de toekomst). En in dit denkproces neem ik je graag mee!

Een ontwerper kan door te specificeren, selecteren en hiërarchie aan te brengen de context van het systeem creëren: welke kleuren worden er gebruikt, hoe wordt data gevisualiseerd en hoe reageren de elementen op gebruikersinput. Een ontwerper heeft hiermee dus invloed op het spanningsveld tussen mens en techniek (wat wordt gerepresenteerd als menselijk en wat wordt gerepresenteerd als technisch). Als ik zacht praat en Alexa niet reageert: moet de microfoon dan gevoeliger worden voor input of moet ik harder spreken?

Wat mij betreft zit dit ‘m niet aan de ‘menselijke’ of ‘technische’ kant, maar juist in de interactie tussen beide. Dit is waar de complexiteit en dus de uitdaging van het goed ontwerpen zit.

Transformatie van interfaces

Door de transformatie van het ontwerpen van een eindproduct (zoals een website) naar het ontwerpen van systemen (zoals interactie met data) vervagen de grenzen tussen mens en machine, omdat beide zich altijd binnen een interactie met elkaar bevinden. Interfaces worden dus letterlijk plaatsen van interactie (en niet alleen een scherm naar het web). Het ontwerpen van deze nieuwe interfaces (zoals een stem-interactie met een smart home product) vraagt een andere verantwoordelijkheid en methodiek dan het ontwerpen van eindproducten.

Doordat de mens (die overigens vaak wordt gedefinieerd als gebruiker-van-een-product) een vitaal onderdeel wordt van het systeem zijn zij niet meer gebruiker in de klassieke zin van het woord. De gebruiker wordt ook een ontwerper binnen het systeem: door gebruikersinput kunnen systemen zich verder ontwikkelen. Als ontwerper draag je verantwoordelijkheid voor hoe de context van deze interfaces tussen mens en machine worden ontworpen - hierbij hebben jouw beslissingen impact op zowel de gebruiker-als-ontwerper als de rest van het systeem.

Een ontwerper zal dus beslissingen moeten maken die herdefiniëren wat we begrijpen als interactie tussen mens en machine. Het ontwerpen van bijvoorbeeld stem-gestuurde/beweging-gestuurde interfaces vraagt een hele andere aanpak dan het ontwerpen van een scherm: moet een stem gender-neutraal zijn? Zo ja, waarom en hoe klinkt een gender-neutrale stem? Zo nee, waarom niet en waar kies je dan voor? De keuzes op deze vragen zijn van invloed hoe en binnen welke context interactie plaats gaat vinden.

Door kritisch te blijven en mezelf constant af te vragen wat mijn positie is ten opzichte van dat wat ik ontwerp en binnen welke context mijn ontwerp zich manifesteert omarm ik de complexiteit van de systemen met groot enthousiasme.

Auteur

Danique Hofstee